4ο Ερευνητικό Εργαστήριο «Λίνος Πολίτης»: Αρχεία της Μάλτας και Μεσογειακά Δίκτυα Ελληνική κινητικότητα, θαλάσσια δίκτυα ανταλλαγών και διαπεριφερειακές διασυνδέσεις (16ος–19ος αιώνες) [Ακολουθεί το Αγγλικό /Please find the English text below]

Η Μάλτα στο σταυροδρόμι της κεντρικής και της ανατολικής Μεσογείου, παρήγαγε και διατήρησε ένα εξαιρετικά πλούσιο σώμα τεκμηρίων, το οποίο περιλαμβάνει διοικητικά αρχεία, δικαστικές υποθέσεις, αλληλογραφία, εμπορικά έγγραφα και ιδιωτικές αρχειακές συλλογές. Οι πηγές αυτές προσφέρουν πολύτιμες μαρτυρίες για τη διακίνηση ανθρώπων, αγαθών, κεφαλαίων και ιδεών στον μεσογειακό χώρο και επιτρέπουν τη διερεύνηση των σύνθετων δικτύων που συνέδεαν διαφορετικές περιοχές και κοινωνίες.

Το εργαστήριο ανοίγει με μια συνολική επισκόπηση των αρχειακών τοπίων της Μεσογείου και της θέσης που κατέχει η Μάλτα στο ευρύτερο ευρωπαϊκό αρχειακό περιβάλλον. Στη συνέχεια εξετάζονται οι σχέσεις μεταξύ της Μάλτας και του ελληνικού κόσμου κατά την περίοδο των Ιωαννιτών Ιπποτών, η συμμετοχή Ελλήνων ναυτικών και επενδυτών στις δραστηριότητες του Tribunal Armamentorum, καθώς και τα εμπορικά δίκτυα που συνέδεαν τη Μάλτα με τα ελληνικά εμπορικά κέντρα κατά την εποχή των επαναστάσεων και των πολιτικών μετασχηματισμών.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον τρόπο με τον οποίο οι αρχειακές πηγές αποκαλύπτουν αλληλένδετα νομικά, οικονομικά και κοινωνικά δίκτυα που εκτείνονταν σε ολόκληρη τη λεκάνη της Μεσογείου. Μέσα από τη μελέτη των τεκμηρίων αναδεικνύονται οι διαδικασίες κυκλοφορίας, διαπραγμάτευσης και ανταλλαγής που διαμόρφωσαν τον μεσογειακό χώρο κατά τη νεότερη εποχή.

Συνολικά, οι ανακοινώσεις του εργαστηρίου καταδεικνύουν τη σημασία των αρχειακών πηγών της Μάλτας για την κατανόηση μιας Μεσογείου που χαρακτηριζόταν από συνεχή κινητικότητα και αλληλεξάρτηση. Αντί να προβάλλουν απομονωμένες εθνικές αφηγήσεις, αναδεικνύουν έναν κοινό και διασυνδεδεμένο θαλάσσιο κόσμο, του οποίου η πολυπλοκότητα μπορεί να προσεγγιστεί μόνο μέσα από τη συστηματική μελέτη των πρωτογενών πηγών.

Στο εργαστήριο θα συμμετάσχουν διακεκριμένοι προσκεκλημένοι ομιλητές από τη Μάλτα και την Ελλάδα, ενισχύοντας τον διεθνή και συγκριτικό χαρακτήρα της συνάντησης. Οι δύο προσκεκλημένοι από τη Μάλτα, ο Καθηγητής Charles J. Farrugia, Γενικός Αρχειονόμος της Μάλτας, και η Δρ Valeria Vanesio, Λέκτορας στο Πανεπιστήμιο της Μάλτας και Διευθύντρια του Malta Study Center φέρνουν στο προσκήνιο την αρχειακή και ιστοριογραφική σημασία των αρχείων της Μάλτας για τον μεσογειακό χώρο. Ο Αναπληρωτής Καθηγητής Γιάννης Στογιαννίδης και η Δρ Δέσποινα Βλάμη με τις εισηγήσεις τους εμπλουτίζουν τη συζήτηση γύρω από την αρχειακή έρευνα, την ελληνική κινητικότητα και τα εμπορικά δίκτυα της Μεσογείου.

Το Εργαστήριο «Λίνος Πολίτης» είναι αφιερωμένο στη μνήμη του ιδρυτή του Ιστορικού και Παλαιογραφικού Αρχείου του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης και αποσκοπεί στην προώθηση της έρευνας στις πρωτογενείς πηγές, τα χειρόγραφα, τα αρχεία και την παλαιογραφία ως θεμελιώδη εργαλεία για τη μελέτη και την επανερμηνεία της ελληνικής και της μεσογειακής ιστορίας.

Πρόγραμμα

18.00   Σταύρος Γριμάνης, Προϊστάμενος του Ιστορικού και Παλαιογραφικού Αρχείου, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης
Χαιρετισμός – Εισαγωγή

18.10   Δρ Γιάννης Στογιαννίδης, Αναπληρωτής Καθηγητής, Τμήμα Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων Πληροφόρησης, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής
Τα αρχεία της Μεσογείου: Μια εισαγωγή

18.20   Δρ Valeria Vanesio, Λέκτορας στο Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας, Επιστήμης της Πληροφορίας και Αρχειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Μάλτας
Πλοηγώντας στην Ανατολική Μεσόγειο: Μια πολυαρχειακή προσέγγιση των ελληνομαλτέζικων σχέσεων υπό το Τάγμα του Αγίου Ιωάννη (1530–1798)

18.40   Καθηγητής Charles J. Farrugia, Γενικός Αρχειονόμος της Μάλτας
Κουρσάροι, συμβόλαια και συγκρούσεις: Η ελληνική παρουσία στα αρχεία του Tribunal Armamentorum

19.00   Δρ Δέσποινα Βλάμη, Διευθύντρια Ερευνών στο Κέντρο Ερεύνης Μεσαιωνικού και Νεωτέρου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών
Εμπόριο, ναυτιλία και διαχείριση κινδύνου σε εποχές επαναστάσεων: Τα μαλτέζικα δίκτυα των αδελφών Μπουδούρη (1817–1830)

19.20   Συζήτηση

Περιλήψεις

Γιάννης Στογιαννίδης, Τα αρχεία της Μεσογείου: Μια εισαγωγή

Η εισήγηση προσφέρει μια συνοπτική επισκόπηση των αρχειακών υπηρεσιών των ευρωπαϊκών χωρών της Μεσογείου, αναδεικνύοντας τον ρόλο τους στη διατήρηση και ανάδειξη της κοινής ιστορικής και πολιτισμικής κληρονομιάς της περιοχής. Μέσα από χαρακτηριστικά παραδείγματα αρχειακών συλλογών και ιστορικών τεκμηρίων, παρουσιάζονται οι πολλαπλές διασυνδέσεις μεταξύ των μεσογειακών κοινωνιών και οι δυνατότητες που προσφέρουν τα αρχεία για τη μελέτη της κινητικότητας, των ανταλλαγών και των πολιτισμικών αλληλεπιδράσεων στον μεσογειακό χώρο.

Valeria Vanesio, Πλοηγώντας στην Ανατολική Μεσόγειο: Μια πολυαρχειακή προσέγγιση των ελληνομαλτέζικων σχέσεων υπό το Τάγμα του Αγίου Ιωάννη (1530–1798)

Οι σχέσεις μεταξύ της Μάλτας και του ελληνικού κόσμου κατά την περίοδο κυριαρχίας του Τάγματος του Αγίου Ιωάννη (1530–1798) υπερέβαιναν κατά πολύ τα όρια της ελληνικής παροικίας του νησιού. Αποτέλεσαν μέρος ενός ευρύτερου πλέγματος θαλάσσιας κινητικότητας, εμπορικών συναλλαγών, θρησκευτικών επαφών και πολιτισμικών ανταλλαγών που εκτεινόταν σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.

Η εισήγηση επιχειρεί να σκιαγραφήσει το εύρος αυτών των διασυνδέσεων, αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο τα αρχεία της Μάλτας επιτρέπουν την ανασύνθεση ενός σύνθετου διακρατικού δικτύου σχέσεων. Μέσα από τη συνδυαστική αξιοποίηση νομικών εγγράφων, διπλωματικής αλληλογραφίας, ενοριακών αρχείων και διοικητικών τεκμηρίων του Τάγματος, εξετάζονται διαφορετικές όψεις της ελληνομαλτέζικης παρουσίας στη Μεσόγειο. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται τόσο στους δεσμούς που κληροδοτήθηκαν από την προηγούμενη εγκατάσταση των Ιωαννιτών στη Ρόδο όσο και στη συνεχή μετακίνηση εμπόρων, ναυτικών, ταξιδιωτών και εκκλησιαστικών προσώπων μεταξύ διαφορετικών πολιτικών και αυτοκρατορικών χώρων.

Η μελέτη αναδεικνύει τη σημασία μιας πολυαρχειακής προσέγγισης για την κατανόηση των διαπεριφερειακών δικτύων και της πολυπλοκότητας των σχέσεων που διαμόρφωσαν τον μεσογειακό κόσμο της πρώιμης νεότερης εποχής.

Charles J. Farrugia, Κουρσάροι, συμβόλαια και συγκρούσεις: Η ελληνική παρουσία στα αρχεία του Tribunal Armamentorum

Το Tribunal Armamentorum ιδρύθηκε στη Μάλτα το 1605 με σκοπό τη ρύθμιση της ιδιαίτερα προσοδοφόρας αλλά συχνά ασταθούς και συγκρουσιακής δραστηριότητας της κουρσαρικής ναυτιλίας στη Μεσόγειο. Ως εξειδικευμένο δικαστικό όργανο, αποτέλεσε τον βασικό θεσμό επίλυσης διαφορών που σχετίζονταν με τη χρηματοδότηση, τον εξοπλισμό και τη λειτουργία των κουρσάρικων πλοίων.

Η εισήγηση αξιοποιεί το πλούσιο αρχειακό υλικό της σειράς Acta Originalia προκειμένου να διερευνήσει τη συμμετοχή Ελλήνων ναυτικών, πλοιάρχων και επενδυτών στην οικονομία του λεγόμενου «ιερού πολέμου» του Τάγματος του Αγίου Ιωάννη. Μέσα από αιτήσεις, συμβάσεις αδειοδότησης, δικαστικές υποθέσεις που αφορούν τη διανομή λαφύρων και καταθέσεις μαρτύρων, αναδεικνύονται τα οικονομικά δίκτυα, οι επενδυτικές πρακτικές και οι νομικές αντιπαραθέσεις που χαρακτήριζαν τη δράση των Ελλήνων στον χώρο της μεσογειακής ναυτιλίας.

Η ανάλυση καταδεικνύει ότι πίσω από τη ρητορική της θρησκευτικής αντιπαράθεσης λειτουργούσε ένα πολύπλοκο πλέγμα οικονομικών συμφερόντων και πολλαπλών νομικών παραδόσεων, στο οποίο οι Έλληνες συμμετέχοντες διεκδικούσαν ενεργά περιουσιακά δικαιώματα, κέρδη και ναυτικά προνόμια.

Δέσποινα Βλάμη, Εμπόριο, ναυτιλία και διαχείριση κινδύνου σε εποχές επαναστάσεων: Τα μαλτέζικα δίκτυα των αδελφών Μπουντούρη (1817–1830)

Χάρη στη στρατηγική γεωγραφική της θέση και στην πολιτική σταθερότητα που εξασφάλισε η βρετανική κυριαρχία, η Μάλτα αναδείχθηκε κατά τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα σε σημαντικό εμπορικό και χρηματοπιστωτικό κέντρο της Μεσογείου. Παράλληλα, λειτούργησε ως ασφαλές καταφύγιο για εμπόρους και επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνταν σε μια περίοδο έντονων πολεμικών και πολιτικών ανακατατάξεων.

Η ανακοίνωση εξετάζει τις εμπορικές και ναυτιλιακές δραστηριότητες των Υδραίων εμπόρων Βασιλείου και Σταμάτη Νικολάου Μπουντούρη, οι οποίοι διατηρούσαν στενούς οικονομικούς δεσμούς με τη Μάλτα. Βασισμένη στο οικογενειακό αρχείο Μπουντούρη, η μελέτη διερευνά τη λειτουργία της εμπορικής εταιρείας που ίδρυσαν το 1817 μαζί με τον εγκατεστημένο στη Μάλτα έμπορο Παναγιώτη Μπεγλόπουλο, με αντικείμενο τη διακίνηση ανατολικών προϊόντων μεταξύ Μάλτας, Κέρκυρας, Κωνσταντινούπολης, Οδησσού και Λιβόρνου.

Παράλληλα, εξετάζονται οι δραστηριότητές τους στον τομέα της εμπορικής ναυτιλίας, των πιστωτικών συναλλαγών και της διαχείρισης κεφαλαίων, καθώς και οι σχέσεις τους με τον Κωνσταντίνο Γεώργιο Ιατρού και άλλα μέλη της οικογένειας Ιατρού στη Μάλτα. Η σωζόμενη αλληλογραφία φωτίζει τις οικονομικές συναλλαγές με ευρωπαϊκούς εμπορικούς οίκους, τη μεταφορά χρημάτων μέσω των μαλτέζικων τραπεζικών δικτύων και τη χρήση πολύτιμων αγαθών πολυτελείας ως μέσου διαφύλαξης και μεταφοράς κεφαλαίου σε συνθήκες πολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας.

Η περίπτωση των αδελφών Μπουντούρη αναδεικνύει ευρύτερες όψεις της επιχειρηματικής δράσης των Ελλήνων εμπόρων στη Μεσόγειο κατά την εποχή των επαναστάσεων, καταδεικνύοντας τη σημασία των διαπεριφερειακών δικτύων, της αποτελεσματικής διαχείρισης του κινδύνου και της ικανότητας προσαρμογής στις ευκαιρίες και τις προκλήσεις που δημιουργούσαν ο πόλεμος και η οικονομική αστάθεια.

Βιογραφικά Σημειώματα

Ο Γιάννης Στογιαννίδης είναι Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων Πληροφόρησης του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής. Σπούδασε Ιστορία στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και, στο πλαίσιο των προπτυχιακών του σπουδών, φοίτησε επί ένα ακαδημαϊκό έτος στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Ουαλίας, όπου απέκτησε πτυχίο Bachelor in Humanities (Hons). Δραστηριοποιήθηκε επί σειρά ετών στον τομέα της βιομηχανικής κληρονομιάς, συμμετέχοντας σε έργα καταγραφής, τεκμηρίωσης και ανάδειξης βιομηχανικών μνημείων και συλλογών, όπως ελαιοτριβεία, αλευρόμυλοι και το Μουσείο Βιομηχανικού Αερίου. Παράλληλα, έχει εργαστεί στον αρχειακό τομέα σε σημαντικούς δημόσιους φορείς, μεταξύ των οποίων η ΔΕΗ και ο Δήμος Αθηναίων, ενώ συνεργάζεται συστηματικά με οργανισμούς και ιδρύματα για την οργάνωση, διαχείριση και αξιοποίηση των αρχειακών τους συλλογών. Από το 2017 διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής γνωστικά αντικείμενα που αφορούν την αρχειονομία, την ιστορική κληρονομιά και την ιστορία των βιβλιοθηκών. Συμμετέχει επίσης στη διδασκαλία μαθημάτων για εισερχόμενους φοιτητές του προγράμματος Erasmus+. Το ερευνητικό και συγγραφικό του έργο επικεντρώνεται στη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς, την αρχειονομία, την αστική ιστορία και την κοινωνική ιστορία της ιατρικής.

Η Valeria Vanesio είναι Λέκτορας στο Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας, Επιστήμης της Πληροφορίας και Αρχειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Μάλτας. Παράλληλα, είναι Διεθνής Επιστημονική Συνεργάτιδα και Διευθύντρια του Malta Study Center, όπου συντονίζει διεθνή ερευνητικά και καταλογογραφικά προγράμματα σχετικά με τα αρχεία του Τάγματος του Αγίου Ιωάννη. Είναι κάτοχος διδακτορικού διπλώματος από το Πανεπιστήμιο La Sapienza της Ρώμης και δύο διπλωμάτων εξειδίκευσης από τα Κρατικά Αρχεία της Ρώμης και το Αποστολικό Αρχείο του Βατικανού. Διετέλεσε μεταδιδακτορική ερευνήτρια και αρχειονόμος στο Malta Study Center, ενώ υπήρξε επιστημονικά υπεύθυνη του πρώτου τριετούς προγράμματος αναδιοργάνωσης του ιστορικού Αρχείου του Μεγάλου Μαγίστρου του Τάγματος στη Ρώμη. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα εστιάζουν στην ιστορία των αρχείων και των θεσμών, με ιδιαίτερη έμφαση στο Τάγμα του Αγίου Ιωάννη και στον μεσογειακό κόσμο. Παράλληλα, ασχολείται με τις κριτικές αρχειακές σπουδές, διερευνώντας τη σχέση των αρχείων με τη μνήμη και τη συναισθηματική εμπειρία, καθώς και ζητήματα αποαποικιακών και μετααποικιακών προσεγγίσεων. Έχει τιμηθεί με σημαντικές διεθνείς διακρίσεις, μεταξύ των οποίων το Premio Bibliographica (2016), η υποτροφία Heckman του Hill Museum & Manuscript Library (2017 και 2022), το Premio Minerva (2020) για την καλύτερη διδακτορική διατριβή και ερευνητική πορεία στο Πανεπιστήμιο La Sapienza της Ρώμης, καθώς και το Waldo Gifford Leland Award της Society of American Archivists (2025). Είναι συντονίστρια της Διεθνούς Σχολής Αρχειακών Σπουδών του Νοσοκομειακού Τάγματος του Αγίου Ιωάννη, ιδρύτρια του Hospitaller Research Forum και επιμελήτρια της σειράς Routledge Military Orders Sources Series για τον κλάδο (Langue) της Ιταλίας. Συμμετέχει στην Εκτελεστική Επιτροπή του Ευρωπαϊκού Τμήματος του Διεθνούς Συμβουλίου Αρχείων (EURBICA) και είναι μέλος του Τομέα Αρχειακής Εκπαίδευσης του ίδιου οργανισμού. Διαθέτει πλούσιο συγγραφικό και ερευνητικό έργο και είναι συνεπιμελήτρια του συλλογικού τόμου The Land and the Cross: Properties of the Order of St John between Centre and Periphery (16th–18th Centuries) (2025).

Ο Charles J. Farrugia είναι Γενικός Αρχειονόμος της Μάλτας από το 2005. Υπότροφος της Κοινοπολιτείας (Commonwealth Scholar), σπούδασε Ιστορία στο Πανεπιστήμιο της Μάλτας, από το οποίο έλαβε πτυχίο και μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών. Είναι επίσης κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος στη Διαχείριση Αρχείων από το Πανεπιστήμιο Northumbria του Newcastle και μεταπτυχιακού τίτλου (MA) στην Αρχειονομία και Διαχείριση Αρχείων από το University College London. Είναι μέλος της Society of Archivists του Ηνωμένου Βασιλείου. Το 2006 δημοσίευσε τη μελέτη για την ιστορία των αρχειακών υπηρεσιών της Μάλτας, ενώ το 2008 επιμελήθηκε συλλογικό τόμο με είκοσι επτά μελέτες αρχειακού περιεχομένου. Εκπροσωπεί τη Μάλτα στην Ευρωπαϊκή Ομάδα Εμπειρογνωμόνων για τα Αρχεία και στην Ομάδα Εργασίας για την Ψηφιοποίηση της Πολιτιστικής και Επιστημονικής Κληρονομιάς. Είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Αρχειονομίας και Διαχείρισης Αρχείων στο Πανεπιστήμιο της Μάλτας, όπου ίδρυσε το πρόγραμμα αρχειακής εκπαίδευσης το 2005. Την ίδια χρονιά συνέταξε τον νόμο για τα Εθνικά Αρχεία της Μάλτας και ηγήθηκε της αναδιοργάνωσης του αρχειακού τομέα της χώρας, με τον διαχωρισμό των αρχείων από τις βιβλιοθήκες και τη δημιουργία ανεξάρτητου Εθνικού Φορέα Αρχείων. Το 2009 φιλοξένησε και διοργάνωσε το 41ο Διεθνές Συνέδριο της Στρογγυλής Τραπέζης για τα Αρχεία (CITRA) στη Μάλτα. Διετέλεσε επί εννέα έτη πρόεδρος της Ένωσης Αρχειονόμων και Διαχειριστών Αρχείων της Κοινοπολιτείας (ACARM), καθώς και πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της EURBICA. Ολοκλήρωσε τις διδακτορικές του σπουδές στο Πανεπιστήμιο Aberystwyth, όπου υποστήριξε επιτυχώς διατριβή με αντικείμενο τα εθνικά αρχεία των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την εφαρμογή μοντέλων οργανωσιακής ωριμότητας και αξιολόγησης της απόδοσής τους.

Η Δέσποινα Βλάμη είναι Διευθύντρια Ερευνών στο Κέντρο Ερεύνης Μεσαιωνικού και Νεωτέρου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών. Αποφοίτησε από το Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης της Νομικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και αναγορεύθηκε διδάκτωρ Ιστορίας από το Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο της Φλωρεντίας το 1996. Πραγματοποίησε σπουδές πολιτικών επιστημών και ιστορίας στη Φλωρεντία και το Λονδίνο κατά την περίοδο 1989–1991. Ειδικεύεται στην ιστορία του διεθνούς εμπορίου, την επιχειρηματική ιστορία και την ιστορία της ελληνικής εμπορικής διασποράς από τον 17ο έως τον 19ο αιώνα. Το ερευνητικό της έργο επικεντρώνεται στις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτισμικές διαστάσεις των εμπορικών δικτύων της Μεσογείου και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Είναι συγγραφέας των μονογραφιών Trading with the Ottomans: The Levant Company in the Middle East (2015) και Merchants on the Mediterranean: Ottoman–Dutch Trade in the 18th Century (2023), ενώ η μελέτη της για τους Έλληνες εμπόρους του Λιβόρνου εκδόθηκε στα ιταλικά το 2021. Έχει δημοσιεύσει πλήθος μελετών σε ελληνικά και διεθνή επιστημονικά περιοδικά, έχει συμμετάσχει σε πολυάριθμα συνέδρια στην Ελλάδα και το εξωτερικό και είναι μέλος της Συντακτικής Επιτροπής του διεθνούς επιστημονικού περιοδικού Business History.

Διεύθυνση: Π. Σκουζέ 3, (1ος όροφος)

Ωράριο λειτουργίας: 18:00-20:00

Πληροφορίες: 210 32 21 337 & ipa@miet.gr

[Description]

This year’s “Linos Politis” Workshop turns to Maltese archives as a key gateway to Mediterranean history. Bringing together archival and historical approaches, it explores Greek mobility, maritime activity, legal cultures, and commercial exchange from the sixteenth to the early nineteenth century.

Situated at the crossroads of the central and eastern Mediterranean, Malta generated and preserved a remarkable range of documentary sources – including administrative records, judicial proceedings, correspondence, commercial papers, and private archives – which illuminate the movement of people, goods, capital, and ideas across the region.

The workshop begins with an overview of Mediterranean archival landscapes and Malta’s place within broader European archival networks. It then examines Greek–Maltese relations during the Hospitaller period, the role of Greek mariners and investors in the activities of the Tribunal Armamentorum, and the commercial networks linking Malta with the Greek world in the age of revolution and political transformation. Particular attention is given to the ways in which archival evidence reveals interconnected legal, economic, and social worlds extending across the Mediterranean basin.

Taken together, the presentations demonstrate how Maltese archives provide exceptional insights into a Mediterranean shaped by continuous circulation, negotiation, and exchange. Rather than isolated national histories, they reveal a shared and interconnected maritime world whose complexity can only be recovered through close engagement with primary sources.

The workshop will feature distinguished invited speakers from Malta and Greece, highlighting the international and comparative character of the meeting. The two invited speakers from Malta, Professor Charles J. Farrugia, National Archivist of Malta, and Dr Valeria Vanesio, Lecturer at the University of Malta and Director of the Malta Study Center, bring to the fore the archival and historiographical significance of Malta’s archives for the Mediterranean world. Associate Professor Yannis Stoyannidis and Dr Despina Vlami, through their presentations, contribute to a broader discussion on archival research, Greek mobility, and the commercial networks of the Mediterranean.

This is the 4th “Linos Politis” Workshop, dedicated to the memory of the founder of the Historical and Palaeographical Archive of the National Bank of Greece Cultural Foundation, and committed to advancing research in primary sources, manuscripts, archives, and palaeography as foundational instruments for rethinking Greek and Mediterranean history.

Programme

18.00   Stauros Grimanis, Head of the Historical and Palaeographical Archive, National Bank of Greece Cultural Foundation

Welcoming – Introduction

18.10   Dr Yannis Stoyannidis, Associate Professor, Department of Archival, Library and Information Studies, University of West Attica

Mediterranean Archives: An introduction

18.20   Dr Valeria Vanesio, Lecturer in the Department of Library, Information and Archive Sciences at the University of Malta

Navigating the Levant: A Multi-Archival Approach to Greek-Maltese Relations under the Order of St. John (1530–1798)

18.40   Prof Charles J. Farrugia, Malta’s National Archivist

Corsairs, Contracts, and Conflict: The Greek Presence in the Records of the Tribunal Armamentorum

19.00   Dr Despina Vlami, Director of Research in the Research Center for Medieval and Modern Greek Studies of the Academy of Athens

Commerce, Shipping, and Risk Management in Times of Revolution: The Maltese Networks of the Boudouris Brothers (1817–1830)

19.20  

Discussion

Abstracts

Dr Yannis Stoyannidis, Mediterranean Archives: An introduction

Short introduction in archival services of European member-states of the Mediterranean. Speaker will mention stories and archives that bring together local populations

Dr Valeria Vanesio, Navigating the Levant: A Multi-Archival Approach to Greek-Maltese Relations under the Order of St. John (1530–1798)

The historical relationship between Malta and the Greek world during the Hospitaller period (1530–1798) extended far beyond the local immigrant diaspora. It formed a complex web of maritime mobility, regional trade, religious and cultural exchange spanning the Mediterranean. This 20-minute presentation provides a general contextual overview of these extensive contacts, demonstrating how records preserved in Malta can piece together this transnational network using a diverse mosaic of primary sources. By cross-referencing legal documents, diplomatic correspondence, parish archives, and the Order’s administrative records, we will examine how these varied documents reveal different dimensions of the Greek-Maltese connection—ranging from the logistical ties inherited from the Knights’ old home in Rhodes to the fluid movement of merchants, travelers, and clergy across imperial boundaries.

Prof Charles J. Farrugia, Corsairs, Contracts, and Conflict: The Greek Presence in the Records of the Tribunal Armamentorum

Established in 1605 to regulate the lucrative and chaotic business of Mediterranean corsairing, Malta’s Tribunal Armamentorum served as the judicial battleground for maritime disputes. This 20-minute presentation leverages the rich, specialized repository of the tribunal’s Acta Originalia to explore the prominent role of Greek mariners, captains, and investors in the Order’s “holy war” economy. By analyzing petitions, licensing agreements, prize distribution lawsuits, and witness testimonies, this talk uncovers the financial networks and legal frictions that defined the Greek seafaring experience. Ultimately, the Tribunal Armamentorum records reveal that beneath the veneer of religious warfare lay a complex, multi-legal framework where Greek actors fiercely litigated for property, fortunes, and maritime rights.

Dr Despina Vlami, Commerce, Shipping, and Risk Management in Times of Revolution: The Maltese Networks of the Boudouris Brothers (1817–1830)

Situated at the centre of the Mediterranean and benefiting from the security afforded by British rule, Malta emerged as a major commercial hub and safe haven for Mediterranean merchants during the age of wars and revolutions. This paper examines the business activities of the Ottoman Greek brothers Vasileios and Stamatis Nikolaou Boudouris of Hydra, whose commercial and maritime enterprises were closely connected to the island. Drawing on the Boudouris family archive, it explores the company they established in 1817 with the Malta-based merchant Panagiotis Beglopoulos to trade Eastern commodities between Malta, Corfu, Constantinople, Odessa, and Livorno, as well as their involvement in commercial shipping and credit operations. Attention is paid to the brothers’ wartime activities during the Greek War of Independence and their commercial relations with Konstantinos Georgios Iatrou and other members of the Iatrou family in Malta. Their correspondence reveals financial transactions with foreign commercial houses, the transfer of funds through Maltese banking networks, and the acquisition of valuable luxury goods as a means of preserving capital amid political and economic uncertainty. The case of the Boudouris brothers illustrates broader patterns of merchant entrepreneurship in the Mediterranean during an era of war and revolution, when commercial success depended upon transregional networks, familiarity with risk, and the ability to exploit opportunities created by both wartime disruption and financial instability.

CVs

Yannis Stoyannidis has studied History in the University of Thessaly. For one academic year he attended undergraduate courses at the University of South Wales where he was awarded the Bachelor in Humanities (Hons). Yannis has worked for some years in enlisting the industrial heritage (Olive and Flour mills, Industrial Gas Museum). He is also working for some years in the archives sector (PPC, City of Athens) and co-operating with institutions for the management of their archives. Prof. Stoyannidis is teaching at the Department of Archives and Library Studies (University of West Attica) since 2017. His courses include archives, historical heritage, library history. Yannis is also teaching yearly courses for incoming Erasmus+ students. He is publishing about heritage management, archives, urban history and social history of medicine.

Valeria Vanesio is a Lecturer in the Department of Library, Information and Archive Sciences at the University of Malta, as well as International Associate and Site Director of the Malta Study Center, where she leads international research and cataloguing projects on the archives of the Order of St John. She holds a PhD from Sapienza University of Rome and two specialisation diplomas from the State Archives of Rome and the Archivio Apostolico Vaticano. She previously served as
postdoctoral researcher and archivist at the Malta Study Center. She led the first three-year project for the reorganisation of the historical Magistral Archives of the Order in Rome. Her research focuses on the history of archives and institutions, with particular emphasis on the Order of St John, and the Mediterranean world, and also focuses on critical archival studies (interplay between archives and emotions, decolonial and post-colonial studies). Dr Vanesio is the recipient of several awards, including the Premio Bibliographica (2016), the Heckman Stipend from the Hill Museum & Manuscript Library (2017; 2022), the Premio Minerva (2020) for best doctoral dissertation and research career at Sapienza University of Rome, and the prestigious Waldo Gifford Leland Award from the Society of American Archivists (2025). She is the coordinator of the international School in Hospitaller Archival Studies, founder of the Hospitaller Research Forum, and editor for the Routledge Military Orders Sources Series (Langue of Italy). She serves on the Executive Committee of the International Council on Archives’ European Branch (EURBICA) and is a member of the ICA Section for Archival Education. She has published extensively in the field and co-edited The Land and the Cross: Properties of the Order of St John between Centre and Periphery (16th–18th Centuries) (2025).

Prof Charles J. Farrugia is Malta’s National Archivist, and has been serving in this post from 2005. A Commonwealth Scholar, Farrugia holds an Honours Degree and a Masters Degree in history from the University of Malta, a Post Graduate Diploma in Records Management from the University of Northumbria at Newcastle, and a MA in Archives and Records Management from University College London. He is also a member of the Society of Archivists of the U.K. In 2006 he published the history of Maltese archives and in 2008 edited a collection of 27 essays on archival themes. Farrugia represents Malta on the European Archives Expert Group and the Working Group on the Digitisation of Cultural and Scientific heritage. He is Associate Professor in archives and records management at the University of Malta, where he was the founder of archives training in 2005. During the same year he drafted the National Archives of Malta Act and steered a reform in the sector, separating archives from libraries and the setting up a new National Archives Agency. He was also the host and organiser of the 41st International Conference of the Round Table on Archives (CITRA) held in Malta in November 2009. He has served for nine years as Chairman of the Association of Commonwealth Archivists and Records Managers (ACARM) and served also as President of the Executive Board of EURBICA. He concluded his doctoral studies at the University of Aberystwyth and successfully defended his thesis about EU national archives and the application of maturity performance models on them.

Despina Vlami is Director of Research at the Centre for Research on Medieval and Modern Hellenism of the Academy of Athens. She graduated from the Department of Political Science of the Law School of the National and Kapodistrian University of Athens and holds a PhD in History from the European University Institute in Florence (1996). She studied political science and history in Florence and London (1989–1991). She specializes in the history of international trade, business history, and the Greek commercial diaspora (17th–19th centuries). She is the author of Trading with the Ottomans: the Levant Company in the Middle East (2015) and Merchants on the Mediterranean: Ottoman-Dutch Trade in the 18th Century (2023), while her monograph on Greek merchants in Livorno was published in Italian in 2021. She has published studies in Greek and international academic journals, participated in conferences in Greece and abroad, and is a member of the Editorial Board of the journal Business History.