4o Ερευνητικό Εργαστήριο ‘Λίνος Πολίτης’ στο Ιστορικό και Παλαιογραφικό Αρχείο του ΜΙΕΤ-Απολογισμός

Η διοργάνωση πραγματοποιήθηκε από το Ιστορικό και Παλαιογραφικό Αρχείο του ΜΙΕΤ, σε συνεργασία με τον αναπληρωτή καθηγητή του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής Γιάννη Στογιαννίδη, συγκεντρώνοντας ερευνητές, ιστορικούς, αρχειονόμους και φοιτητές από την Ελλάδα και τη Μάλτα.

Την έναρξη της εκδήλωσης πραγματοποίησε ο προϊστάμενος του Ιστορικού και Παλαιογραφικού Αρχείου του ΜΙΕΤ, Σταύρος Γριμάνης, ο οποίος καλωσόρισε τους συμμετέχοντες και υπογράμμισε τον ρόλο του Εργαστηρίου ως χώρου επιστημονικού διαλόγου και διεθνούς συνεργασίας.

National Archives of Malta and the Malta Study Center at HMML

Το φετινό εργαστήριο επικεντρώθηκε στα αρχεία της Μάλτας, ένα από τα σημαντικότερα σώματα τεκμηρίων για τη μελέτη της νεότερης ιστορίας της Μεσογείου. Μέσα από διοικητικά, δικαστικά, εμπορικά και ιδιωτικά αρχεία αναδείχθηκαν οι πολύπλευρες σχέσεις που συνέδεαν τη Μάλτα με τον ελληνικό κόσμο, φωτίζοντας τις διαδρομές ανθρώπων, αγαθών, κεφαλαίων και ιδεών σε μια περίοδο έντονης κινητικότητας και διαπεριφερειακών ανταλλαγών.

Γιάννης Στογιαννίδης, αναπληρωτής καθηγητής στο ΠΑΔΑ

Στην εναρκτήρια εισήγησή του, ο Γιάννης Στογιαννίδης παρουσίασε μια συνολική επισκόπηση των αρχειακών υπηρεσιών της Μεσογείου, αναδεικνύοντας τη συμβολή τους στη διατήρηση της κοινής ιστορικής και πολιτισμικής κληρονομιάς της περιοχής και τις δυνατότητες που προσφέρουν για τη μελέτη της κινητικότητας και των διαμεσογειακών δικτύων.

Valeria Vanesio, λέκτορας στο Πανεπιστήμιο της Μάλτας)

Η Δρ Valeria Vanesio, λέκτορας στο Πανεπιστήμιο της Μάλτας, παρουσίασε μια νέα ερμηνευτική προσέγγιση των ελληνομαλτεζικών σχέσεων, υποστηρίζοντας ότι αυτές δεν μπορούν να ιδωθούν αποκλειστικά μέσα από την ιστορία της ελληνικής παροικίας της Μάλτας, αλλά υπό το πρίσμα ενός ευρύτερου διαμεσογειακού πλέγματος σχέσεων.

Μέσα από τη συνδυαστική αξιοποίηση διαφορετικών αρχειακών συλλογών ανέδειξε τον τρόπο με τον οποίο οι πρωτογενείς πηγές επιτρέπουν την ανασύνθεση σύνθετων δικτύων ανθρώπων και θεσμών, ανατρέποντας απλουστευτικές αντιλήψεις για τις σχέσεις μεταξύ του χριστιανικού και του οθωμανικού κόσμου.

Charles J. Farrugia, Γενικός Αρχειονόμος της Μάλτας

Ο καθηγητής Charles J. Farrugia, Γενικός Αρχειονόμος της Μάλτας, παρουσίασε το πολύτιμο αρχειακό υλικό του Tribunal Armamentorum, αναδεικνύοντας την ενεργό συμμετοχή Ελλήνων ναυτικών, εμπόρων και επενδυτών στην οικονομία της κουρσαρικής ναυτιλίας.

Η εισήγησή του ανέδειξε τον σύνθετο οικονομικό και νομικό χαρακτήρα της εποχής, δείχνοντας ότι πίσω από τον λεγόμενο «ιερό πόλεμο» λειτουργούσε ένα πυκνό πλέγμα επενδύσεων, εμπορικών συμφερόντων και δικαστικών διεκδικήσεων.

Δέσποινα Βλάμη, διευθύντρια ερευνών στο ΚΕΜΝΕ/Ακαδημία Αθηνών

Η Δρ Δέσποινα Βλάμη, διευθύντρια ερευνών στο ΚΕΜΝΕ/Ακαδημία Αθηνών, επικεντρώθηκε στον ρόλο της Μάλτας ως σημαντικού εμπορικού και χρηματοπιστωτικού κόμβου της Ανατολικής Μεσογείου κατά τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα. Μέσα από τη μελέτη του αρχείου της οικογένειας Μπουντούρη και σε συνδυασμό με την έρευνα στην ιστορία της Levant Company, ανέδειξε τη δυναμική των ελληνικών εμπορικών δικτύων και τις στρατηγικές διαχείρισης κεφαλαίων και επιχειρηματικού κινδύνου σε μια περίοδο πολεμικών και πολιτικών ανακατατάξεων.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με ιδιαίτερα γόνιμη συζήτηση μεταξύ των εισηγητών και του κοινού, κατά την οποία αναπτύχθηκαν προβληματισμοί σχετικά με τις δυνατότητες αξιοποίησης των αρχειακών πηγών για τη μελέτη των διαπεριφερειακών δικτύων της Μεσογείου, αλλά και τις προοπτικές περαιτέρω συνεργασίας μεταξύ ελληνικών και μαλτέζικων ερευνητικών και αρχειακών φορέων.

Κοινός παρονομαστής όλων των εισηγήσεων υπήρξε η ανάδειξη της Μάλτας ως κομβικού χώρου συνάντησης και διασύνδεσης της Μεσογείου. Οι παρουσιάσεις κατέδειξαν ότι οι Έλληνες υπήρξαν ενεργοί πρωταγωνιστές στη διαμόρφωση των εμπορικών, ναυτιλιακών και χρηματοπιστωτικών δικτύων από τον 16ο έως τον 19ο αιώνα, ενώ παράλληλα επιβεβαίωσαν τη σημασία της συστηματικής αξιοποίησης των αρχειακών πηγών για την ανανέωση της ιστορικής έρευνας και για την κατανόηση της Μεσογείου ως ενός ενιαίου, δυναμικού και αλληλοσυνδεόμενου ιστορικού χώρου.

Το εργαστήριο παρακολούθησε πλήθος κόσμου, μεταξύ των οποίων καθηγητές, ερευνητές και εκπρόσωπος της πρεσβείας της Μάλτας στην Ελλάδα. Μετά τις εισηγήσεις ακολούθησαν ερωτήσεις και συζήτηση μεταξύ του κοινού και των ομιλητών.

Το Εργαστήριο «Λίνος Πολίτης», αφιερωμένο στη μνήμη του ιδρυτή του Ιστορικού και Παλαιογραφικού Αρχείου του ΜΙΕΤ, αποτελεί έναν καθιερωμένο θεσμό που προάγει τη μελέτη των πρωτογενών πηγών, των χειρογράφων, των αρχείων και της παλαιογραφίας, αναδεικνύοντας τη σημασία τους για την ερμηνεία της ελληνικής και της μεσογειακής ιστορίας και του πολιτισμού.