Μπορείτε να βρείτε την περιγραφή του αρχείου εδώ. Εμπλουτίστηκε έτσι μια σειρά αρχείων καπνικών επιχειρήσεων που έχουν αποκτηθεί ή ταξινομηθεί τα τελευταία χρόνια (αδελφοί Χατζηγεωργίου, Αλεξανδρίδης, Καπερνάρος, ΒΕΚΑ-Νικήτας Λέρτας, Βάρκας-Λέρτας). Το αρχείο περιέχει τεκμήρια σχετικά με τη λειτουργία των καπνεμπορικών επιχειρήσεων που ίδρυσε ο Μιχαήλ Βογιατζόγλου: αλληλογραφία με πελάτες, με τους κατά τόπους συνεργάτες και απεσταλμένους της επιχείρησης και με τις διάφορες κρατικές υπηρεσίες που ρύθμιζαν την εμπορία καπνών. Τα τεκμήρια του αρχείου παρέχουν πληροφορίες για τις εσοδείες καπνών τόσο μεσοπολεμικά όσο κυρίως μεταπολεμικά. Ακόμη, το αρχείο περιέχει τεκμήρια σχετικά με τις τιμές και τα κοστολόγια των καπνών, με την οικονομική κατάσταση των επιχειρήσεων Βογιατζόγλου και με την παραγωγή καπνών στην Ελλάδα.
Ποιος ήταν ο άνθρωπος πίσω από αυτές τις επιχειρήσεις; Ο Μιχαήλ Βογιατζόγλου γεννήθηκε στα Σώκια της Μικράς Ασίας το 1884. Φοίτησε στη Γαλλική Σχολή των Frères στη Σμύρνη και για ένα διάστημα στο γαλλόφωνο Πανεπιστήμιο της Βηρυτού. Από νέος ασχολήθηκε με το εμπόριο καπνού. Συνεργάστηκε στενά με την καπνεμπορική εταιρεία Hermann Spierer & Cie και συνδέθηκε στενά με τους ιδιοκτήτες της. Με τη Μικρασιατική Καταστροφή, κατέφυγε στη Σάμο στην οποία έζησε τα επόμενα χρόνια. Εκεί συνέχισε να εργάζεται για την εταιρεία Spierer. Το 1933 εγκαταστάθηκε με τη δική του οικογένεια στη Θεσσαλονίκη και την επόμενη χρονιά ίδρυσε την πολυμετοχική «Εταιρεία εμπορίας ελληνικών καπνών εις φύλλα – Μιχαήλ Βογιατζόγλου Α.Ε.», στην οποία ένας από τους βασικούς μετόχους ήταν η εταιρεία Hermann Spierer & Cie. Το 1939, ο Βογιατζόγλου εξαγόρασε το σύνολο των μετοχών της Α.Ε. η οποία έκλεισε το 1942. Το 1950 δημιούργησε την εταιρεία «Μ. Βογιατζόγλου – Εξαγωγικός οίκος καπνών Α.Ε.» με έδρα την Αθήνα. Ο ίδιος απεβίωσε το 1956 αλλά η εταιρεία συνέχισε τη λειτουργία της υπό τη διεύθυνση της γυναίκας του, Δέσποινας, μέχρι το 1983.
Η επιχείρηση του Μιχαήλ Βογιατζόγλου υπήρξε μία από τις πλέον σημαντικές του κλάδου εμπορίας και εξαγωγής ελληνικών καπνών. Συνεργάστηκε εκτεταμένα με τη γερμανική εταιρεία Reemtsma καθώς και με το Γαλλικό Μονοπώλιο (με το δεύτερο κυρίως μεταπολεμικά). Διατηρούσε κατά καιρούς αποθήκες σε όλα τα σημαντικά κέντρα εμπορίας του καπνού στην Ελλάδα. Μεταπολεμικά πειραματίστηκε με την καλλιέργεια καπνών τύπου Βιρτζίνια και Μπέρλεϋ σε αγρόκτημα στο χωριό Φήκη Τρικάλων. Ο Βογιατζόγλου διετέλεσε για χρόνια πρόεδρος των Ελλήνων καπνεμπόρων.
Στη σημερινή ανάρτηση αρχικά θα παρουσιάσουμε μια σειρά τεκμηρίων που σχετίζονταν με την επικοινωνία της εταιρείας Spierer με τους συνεργάτες της την εποχή του τηλέγραφου. Πρόκειται για τους κρυπτογραφικούς κώδικες που χρησιμοποιούσε η εταιρεία για λόγους εμπορικού απόρρητου. Ο πρώτος κατάλογος είναι από το 1927 και στο αρχείο υπάρχουν συνεχείς προσθήκες και αλλαγές που φθάνουν μέχρι το 1937. Οι κώδικες ήταν αρχικά στα γαλλικά. Στην αριστερή στήλη εμφανίζεται το πραγματικό όνομα και στη δεξιά στήλη ο κώδικας. Υπάρχουν κώδικες για τις εταιρείες, για τους πελάτες και τους μεσίτες καπνών, για τις τράπεζες, για τις χώρες, τις πόλεις και τα χωριά, για τα βάρη και τα νομίσματα, για τους οικονομικούς και τους τεχνικούς όρους, για τις ποικιλίες των καπνών. Αναλυτικότατος.
Πρώτη σελίδα του καταλόγου του 1927 με τον πίνακα περιεχομένων.
Οι πόλεις και τα χωριά των περιοχών Δράμας, Καβάλας, Σερρών και Θράκης όπως εμφανίζονται στον αρχικό κατάλογο του 1927.
Εδώ παρουσιάζουμε τους κώδικες για κάποια χωριά, κωμοπόλεις και πόλεις της ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, περιοχές στις οποίες καλλιεργήθηκαν οι εκλεκτότερες ποικιλίες ανατολικών καπνών, συγκριτικού πλεονεκτήματος της ελληνικής καπνοπαραγωγής, οι οποίες προορίζονταν αποκλειστικά για εξαγωγή. Στον αρχικό κατάλογο του 1927 η Δράμα είναι Rio και ο όρος για τον μπασμά (γνωστή και εκλεκτή ποικιλία καπνού που ευδοκιμούσε στην περιοχή) Ελευθερούπολης (Pravi basma) Fourriere. Η Καβάλα είναι Xavier και το Παλαιοχώρι Καβάλας Boissiere. Επτά χρόνια μετά η Δράμα είναι Douro, ο μπασμάς Ελευθερούπολης Pampas, η Κάβαλα Capri και το Παλαιοχώρι Καβάλας Panama.
Κατάλογος με χωριά και πόλεις της ανατολικής Μακεδονικής και της Θράκης του 1934.
Στην προσθήκη του 1935 που εμφανίζεται παρακάτω συναντάμε ονόματα γνωστών καπνεμπόρων της Θεσσαλονίκης όπως Μοσκώφ και Τορνιβούκας.
Μεταπολεμικά ο ρόλος των ανατολικών καπνών που εμπορεύονταν ο Βογιατζόγλου αλλά και η συντριπτική πλειοψηφία των καπνεμπόρων της Ελλάδας υποβαθμίστηκε. Η Ευρώπη σταμάτησε να καπνίζει τσιγάρα ανατολικού τύπου και σταδιακά επιβλήθηκαν τα τσιγάρα blend αμερικανικού τύπου, στα οποία κυρίαρχες ήταν ποικιλίες αμερικανικής κυρίως προέλευσης. Οι Έλληνες καπνέμποροι αναζήτησαν τρόπους να αναπληρώσουν τις χαμένες εξαγωγές. Έτσι ο Βογιατζόγλου προχώρησε σε έναν πειραματισμό, στην καλλιέργεια και την επεξεργασία καπνών τύπου βιρτζίνια (virginia) αρχικά και μπέρλεϋ (burley) στη συνέχεια, σε αγρόκτημα στο χωριό Φήκη Τρικάλων. Από το πείραμα αυτό είμαστε τυχεροί που μας έμειναν τα παρακάτω φωτογραφικά κατάλοιπα.
