Ο Μιχαήλ ή Μιλτιάδης Χουρμούζης (1804-1882) ήταν Αγωνιστής και θεατρικός συγγραφέας, δημοσιογράφος και πολιτικός. Το πραγματικό του όνομα ήταν Χουρμούζιος Τριανταφύλλου, σε διάφορες δε φάσεις της ζωής του χρησιμοποίησε τα ονόματα Μιλτιάδης και Μιχαήλ. Γεννημένος στην Κωνσταντινούπολη ήλθε στην Ελλάδα τον Μάιο του 1821 και πολέμησε στη Ρούμελη, στην Πελοπόννησο και στην Κρήτη, όπου έμεινε ως το 1833.
Δείγμα του σατιρικού του ταλέντου, αλλά και της έντονης κριτικής του διάθεσης, έδωσε πρώτη φορά με μια σειρά επιφυλλίδες, που δημοσίευσε στην εφημερίδα Εποχή στο Ναύπλιο, το 1834. [Εκδόθηκαν αργότερα σε βιβλίο με τον τίτλο «Διάλογοι επτά», Ναύπλιο 1838]. Η αιχμηρή γλώσσα, το ζωηρό ύφος, η ευθυβολία της σάτιρας είναι οι κύριες αρετές, που χαρακτηρίζουν και τα θεατρικά κείμενα του Χουρμούζη. Οι κωμωδίες του άλλοτε θίγουν ανθρώπινα ελαττώματα, πρόσωπα και καταστάσεις –Ο Λεπρέντης (1835), Ο Χαρτοπαίκτης (1839)– άλλοτε καυτηριάζουν τη μανία για τα λούσα, τη μόδα, την πολυτέλεια, όπως οι κωμωδίες που έγραψε στην Πόλη: Μαλακώφ (1865), Ο Οψίπλουτος (1874). Ξεχωριστή θέση στην ελληνική κωμωδιογραφία διεκδικούν οι πολιτικές σάτιρες Ο Τυχοδιώκτης (1835) και Ο Υπάλληλος (1836), όπου στηλιτεύονται χωρίς έλεος το καθεστώς της Αντιβασιλείας, οι καταχρήσεις «των ξένων» αλλά και «των εδικών μας», όπως λέει ο συγγραφέας. Πρόσφατα επιβεβαιώθηκε παράσταση μιας άγνωστης κωμωδίας του Χουρμούζη, που με τον τίτλο Ο τσαρλατάνος και το μέγα σεκρέτον (ή Ο αυτεπάγγελτος ιατρός) παίχτηκε στην Πόλη, τον Απρίλιο του 1870.
(Πηγή: Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος)
