Το Ιστορικό και Παλαιογραφικό Αρχείο του ΜΙΕΤ και το Κέντρο Έρευνας του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών (ΚΕΜΝΕ) οργανώνουν σειρά σεμιναριακών διαλέξεων από γνωστά μέλη της κοινότητας των μελετητών με θεματικές που σχετίζονται με τη μακραίωνη περίοδο από το 1204 έως τα προεπαναστατικά χρόνια (Ύστερο Βυζάντιο, Βενετοκρατία, Τουρκοκρατία), εποχή που άφησε βαθύ αποτύπωμα στην ιστορική διαδρομή του ελληνισμού. Εστιασμένες, μεταξύ άλλων, στις πολιτικές, κοινωνικο-οικονομικές, ιδεολογικές και πολιτισμικές εξελίξεις της περιόδου, οι διαλέξεις, πέρα από την εμπέδωση γνώσεων, αποβλέπουν στη διάδοση των νεότερων πορισμάτων από συστηματικές έρευνες σε αρχεία και βιβλιοθήκες της Ελλάδας και του εξωτερικού, όπως και στη διεύρυνση και εμβάθυνση των προβληματισμών. Οι διαλέξεις απευθύνονται στο επιστημονικό κοινό, ιστορικούς, φιλολόγους, ιστορικούς της τέχνης αλλά και σε προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές, διδάσκοντες στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση και, γενικά, σε κάθε ενδιαφερόμενο.
Θεματική 2025-2026
Εκκλησία, οικονομία και κοινωνία στον ελληνικό χώρο (1204-1821)
Οι σεμιναριακές διαλέξεις επικεντρώνονται στον ρόλο της Εκκλησίας και των εκκλησιαστικών καθιδρυμάτων σε κοινωνικο-οικονομικά περιβάλλοντα του βενετοκρατούμενου και του οθωμανοκρατούμενου ελληνικού χώρου. Στη θεματική μεταξύ άλλων εμπίπτουν: η διαδικασία συγκρότησης και η σύνθεση της περιουσίας που κατείχαν ορθόδοξες ή καθολικές επισκοπές και μονές στον αστικό και κυρίως στον αγροτικό χώρο (σπίτια, μύλοι, χωράφια, ελαιώνες, αμπελώνες, κήποι κ.ά.)· ο μηχανισμός διαχείρισης των ακινήτων· οι δαπάνες και τα έσοδα· οι σχέσεις των εκκλησιαστικών παραγόντων και των υπαλλήλων τους (επιστάτες, γραμματικοί, εισπράκτορες κ.ά.) με τον κόσμο της πόλης και της υπαίθρου, τους μισθωτές γαιών (καλλιεργητές, κτηνοτρόφοι), τους εργάτες, τους τεχνίτες και γενικά όσους εμπλέκονταν στη συντήρηση και εκμετάλλευση της περιουσίας· η εν γένει παρουσία της Εκκλησίας στην κατά τόπους οικονομική και, κατ’ επέκταση, κοινωνική ζωή.
8η ΔΙΑΛΕΞΗ
Δευτέρα 18 Μαΐου 2026, 18:00
Ιστορικό και Παλαιογραφικό Αρχείο του ΜΙΕΤ
Π. Σκουζέ 3, 1ος όροφος (Πλ. Αγίας Ειρήνης, Αιόλου)
Στρατηγικές ανάπτυξης της μονής Βαρλαάμ Μετεώρων στην οθωμανική περίοδο (16ος-19ος αι.)
ΟΜΙΛΗΤΡΙΑ
Σοφία Λαΐου, Αναπληρώτρια καθηγήτρια οθωμανικής ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Ψηφιακών Ανθρωπιστικών Επιστημών του Ιονίου Πανεπιστημίου
Η ομιλία εστιάζει στους μηχανισμούς οικονομικής επέκτασης και εδραίωσης των συμφερόντων της μονής με βάση το οθωμανικό αρχείο, τις επενδυτικές επιλογές, τις σχέσεις με τους φορείς της κρατικής εξουσίας και τον αγροτικό πληθυσμό, καθώς και τις αναγκαίες προσαρμογές στις κατά καιρούς δημοσιονομικές και κοινωνικές αλλαγές.
Η Σοφία Λαΐου είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια οθωμανικής ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Ψηφιακών Ανθρωπιστικών Επιστημών του Ιονίου Πανεπιστημίου. Τα επιστημονικά της ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν τη μελέτη της ιστορίας του εμπορίου στην οθωμανική περίοδο, των ορθόδοξων μονών ως οικονομικών μονάδων, τη διαμόρφωση των πόλεων στην πρώιμη οθωμανική περίοδο και την πρόσληψη της ελληνικής επανάστασης από τους Οθωμανούς.
Διοργανωτές
• Κώστας Λαμπρινός, Διευθυντής Ερευνών, Διευθύνων του ΚΕΜΝΕ/Ακαδημία Αθηνών
• Σταύρος Γριμάνης, Yπεύθυνος του ΙΠΑ/ΜΙΕΤ
