Ο Φοιτητικός Όμιλος Θεάτρου και Κινηματογράφου, γνωστός ως ΦΟΘΚ, δημιουργήθηκε το 1966 από αριστερούς και κεντρώους φοιτητές και φοιτήτριες του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Πολλά μέλη του ΦΟΘΚ υπήρξαν μαθητές και μαθήτριες ενός σημαντικού ανθρώπου του θεάτρου, του Κυριαζή (Ζήζου) Χαρατσάρη. Τον πρώτο χρόνο της ζωής του, ο ΦΟΘΚ έπαιξε μονόπρακτα των Ντίρενματ, Τσέχοφ και Καλντερόν σε σκηνοθεσία Δημήτρη Δημητριάδη και Νίκου Αρμάου. Μετά την επιβολή της, η Χούντα διέλυσε τον ΦΟΘΚ μαζί με πολλά άλλα προοδευτικά σωματεία της πόλης. Σωματείο με το ίδιο όνομα ιδρύθηκε ξανά τον Δεκέμβριο του 1974 και δραστηριοποιήθηκε για τα επόμενα χρόνια στην πόλη. Για περισσότερα σχετικά με τον μεταδικτατορικό ΦΟΘΚ εδώ.
Από το πρόγραμμα της παράστασης «Ο Αλκάδης της Θαλαμέας», Μάιος 1966
Από το πρόγραμμα της παράστασης «Ο Αλκάδης της Θαλαμέας», Μάιος 1966
Από το πρόγραμμα της παράστασης «Ο Αλκάδης της Θαλαμέας», Μάιος 1966
Τον δεύτερο χρόνο ο ΦΟΘΚ έπαιξε το έργο του Σαίξπηρ Όνειρο Καλοκαιρινής Νύχτας σε μετάφραση του Βασίλη Ρώτα. Τί έμεινε όμως από την παράσταση; Το πρόγραμμα; Κάποια φωτογραφία; Μια ανάμνηση; Είμαστε τυχεροί καθώς έχουμε και τα τρία. Οι δωρεές αρχειακών τεκμηρίων σχετικά με το σύγχρονο θέατρο στη Θεσσαλονίκη που έκαναν πρόσφατα η Ελένη Μακίσογλου και ο Στέλιος Γούτης και η συνέντευξη που είχε δώσει η Ελένη Μακίσογλου στην Αρετή Ζαΐμη το 2022 στο πλαίσιο της προσπάθειάς μας για συγκέντρωση προφορικών μαρτυριών για το θέατρο στη Θεσσαλονίκη μας δίνουν αυτή την ευκαιρία. Τους ευχαριστούμε θερμά για την προσφορά τους.
Το πρόγραμμα της παράστασης με τους συντελεστές, τη διανομή και σύντομο ιστορικό του ΦΟΘΚ.
Το πρόγραμμα της παράστασης με τους συντελεστές, τη διανομή και σύντομο ιστορικό του ΦΟΘΚ.
Το πρόγραμμα της παράστασης με τους συντελεστές, τη διανομή και σύντομο ιστορικό του ΦΟΘΚ.
Το πρόγραμμα της παράστασης με τους συντελεστές, τη διανομή και σύντομο ιστορικό του ΦΟΘΚ.
Το πρόγραμμα της παράστασης με τους συντελεστές, τη διανομή και σύντομο ιστορικό του ΦΟΘΚ.
Το πρόγραμμα της παράστασης με τους συντελεστές, τη διανομή και σύντομο ιστορικό του ΦΟΘΚ.
Το πρόγραμμα της παράστασης με τους συντελεστές, τη διανομή και σύντομο ιστορικό του ΦΟΘΚ.
Το πρόγραμμα της παράστασης με τους συντελεστές, τη διανομή και σύντομο ιστορικό του ΦΟΘΚ.
Η Ελένη Μακίσογλου αφηγήθηκε για την παράσταση και για τον ΦΟΘΚ (διατηρήθηκε με μικρές παρεμβάσεις η προφορικότητα του κειμένου):
Και το ’65… Κάνουμε και τον ΦΟΘΚ, τον Φοιτητικό Όμιλο Θεάτρου και Κινηματογράφου. Κι ανεβάζουμε «Αλκάδη της Θαλαμέας» και τι, και τι άλλο;
Το «Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας» νομίζω.
Δεύτερη χρονιά. Την πρώτη ανεβάσαμε δύο, μου διαφεύγει, στον «Αλκάδη» έπαιζα, γι’ αυτό το θυμάμαι, το δεύτερο μου διαφεύγει γιατί δεν έπαιζα. Λοιπόν, τη δεύτερη χρονιά άλλαξε ο πρύτανης και δεν μας έδινε, δεν μας έδωσε… την πρώτη χρονιά πήραμε 100.000 δραχμές, ήταν μεγάλο ποσό τότε. Νοικιάσαμε το Βασιλικό, ετοιμάσαμε δυο παραστάσεις, αγοράσαμε προβολείς, ήμασταν στο φόρτε μας. Δεύτερη χρονιά μας δίνουν μόνο 20.000 το πανεπιστήμιο.
Γιατί σας έδωσαν λιγότερα λεφτά τη δεύτερη χρονιά, και τόσο διαφορετικό, δηλαδή είναι 80…
Είχε αρχίσει ο φασισμός να μπαίνει στις θέσεις…. Ήταν εκεί το θέμα. Δηλαδή, αυτός ο σύλλογος ο δικός μας ήτανε καθαρά, ήτανε η νεολαία της Ένωσης Κέντρου και της ΕΔΑ ενωμένη, καμία σχέση με την…με το υπόλοιπο κομμάτι εκείνο τον καιρό στη Θεσσαλονίκη. Η Θεσσαλονίκη είναι… και είχε…, και το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης είχε πάντοτε μια δημοκρατική πορεία πολύ πιο προχωρημένη από ότι στην Αθήνα. …και οι φοιτητές και οι σχολές ήταν λιγότερες. Άρα μαζευόμασταν και γεμίζαμε την πλατεία μπροστά στο Χημείο. Εκεί, με μια μικροφωνική ο Κακριδής μιλούσε μπροστά μας, δηλαδή οι καθηγητές μας κατέβαιναν μαζί μας σε θέματα παιδείας και τέτοια, ζητούσαμε 15% για την Παιδεία, δεν δόθηκε ποτέ, ακόμα και τώρα είναι ένα αίτημα, ένα αίτημα που το βάζαμε δηλαδή στις αρχές της δεκαετίας του ’60. Να θυμηθώ δηλαδή τον εαυτό μου ως μαθήτρια γυμνάσιου, η πρώτη πορεία που κατέβηκα από το γυμνάσιο και το λύκειο και σταθήκαμε μαζί με τους φοιτητές, μαθητές φοιτητές όλοι, το 15% και ν.114 και όλα αυτά. Μια ωραία εποχή, οπού μας έπιανε από τα, από τα θρανία τα μαθητικά και μας τραβούσε για διεκδίκηση, και στο πανεπιστήμιο το ίδιο έτσι που μπήκαμε, να οργανώσουμε, να κάνουμε. Και έτσι έγινε και το θέατρο, μη λέω και θέματα άλλα πολιτικά.
Όχι, ότι θέλετε να πείτε, είναι όλα σημαντικά για την ιστορία.
Το φοιτητικό θέατρο είχε, τον πιο σημαντικό ρολό τον έπαιζε η Φοιτητική… η Λέσχη, ο ΦΟΘΚ, είχε και κάθε Δευτέρα προβολές. Ναι μεν ετοιμάζαμε μια παράσταση για τη Φοιτητική Εβδομάδα αλλά κάθε Δευτέρα όλο το χρόνο είχαμε προβολές ταινιών, αξιόλογες, και γινόταν συζήτηση, και η συζήτηση πολλές φορές πήγαινε σε θέματα πέρα απ’ τα.., και σε πολιτικά. Μπορεί να έβαζαν τον Κανελλόπουλο κάτω τον καημένο και τον είχαν ταράξει γιατί είχε … Ο Τάκης ο Κανελλόπουλος, γιατί το θέμα του δεν ήταν πολιτικό και δεν ξέρω τι, ήταν μια εποχή πολύ πολιτικοποιημένη τέλος πάντων. Τώρα βλέποντας τις ταινίες λες ότι έκανε αριστουργήματα αυτός ο άνθρωπος, δεν μείνανε στο καλλιτεχνικό κομμάτι πολύ εκεί μέσα και έγινε μια συζήτηση έντονη, τη θυμάμαι τη συζήτηση και τον λυπήθηκα τον κακομοίρη. Και τον σεναριογράφο του, ήταν εκεί. Αλλά, ήτανε κάτι ζωντανό… Ε, αυτό το κομμάτι σίγησε το ’67. Προπομπός αυτού ήτανε ο δεύτερος πρύτανης της δεύτερης χρονιάς που μας έδωσε μόνο 20 χιλιάρικα. Δεν μπορούσαμε να πάμε στο Βασιλικό, κι έτσι παίξαμε μέσα στο αμφιθέατρο της Φυσικομαθηματικής το «Όνειρο Καλοκαιριάτικης Νύχτας», το στρώσαμε με ψάθες όλο, κάναμε δηλαδή σκηνικό με στοιχεία… ήρθε ο Ρωτάς ο Βασίλης και είδε την παράσταση μας, ε… Και, κάποια χρονιά αργότερα, το ’73, μέσα στη Χούντα, δεν θυμάμαι τώρα, [συνάντησα] στην Τσιμισκή τον Λίνο τον Πολίτη, πια είμαστε Θεατρικό Εργαστήρι της «Τέχνης» και έχουμε επαφή άλλη με τους εκεί πέρα στο πανεπιστήμιο. Ήταν πρόεδρος στην Καλλιτεχνική Εταιρία «Τέχνη» και είχε δει την πρεμιέρα του Κρατικού, σε σκηνοθεσία Ευαγγελάτου, «Όνειρο Καλοκαιριάτικης Νύχτας». Δεν ξέρω, δεν θυμάμαι την παράσταση του Ευαγγελάτου, δεν την είχα δει μάλλον, μου λέει «Νοστάλγησα την παράστασή σας.» Και ξέρεις, είναι τιμητικό ξαφνικά να σου λέει υστέρα από πόσα χρόνια, αυτό εμείς το παίξαμε το ’67, το ’67 κάποιες μέρες πριν από τη Χούντα. Δηλαδή οι παραστάσεις μας ήταν 9 με 16 Απρίλιου, 21 έγινε η Χούντα. Εκεί, 9 με 16 μας είδε ο Λίνος, και το ’73 βλέπει το ίδιο έργο σε άλλη, σε σκηνοθεσία, επαγγελματική πια σκηνοθεσία, εμείς ήμασταν φοιτητές. «Νοστάλγησα την παράσταση σας.» Μου ‘χει μείνει αυτό, το θυμάμαι δηλαδή και έμεινα και τον κοίταγα στη Τσιμισκή, «Τι λέτε τώρα;».
Και η φωτογραφία. Με τον θίασο μετά την παράσταση ακόμη με τα κοστούμια, τον Βασίλη Ρώτα και τη Βούλα Δαμιανάκου, τις ψάθες στρωμένες κάτω.
Ευχαριστώ για την ανάγνωση.
Γιώργος Κουμαρίδης
Αναδημοσίευση από το blog ΕΛΙΑ – ΜΙΕΤ Θεσσαλονίκης