Διαμορφώνοντας τη χριστιανική πίστη

Ποιά ήταν τα κίνητρα του Ιουστινιανού όταν έκλεινε τη Νεοπλατωνική Σχολή (αλλά και τη Νομική Σχολή) των Αθηνών το 529 μ.Χ.; Πώς ένας νεοπροσύλητος, εκκινώντας, κατά τον Ωριγένη, από μια «άλογη ορμή», επιλέγει να ασπαστεί το χριστιανικό δόγμα, και πως τελειοποιεί την πίστη του συνδυάζοντάς την με την δέουσα λατρευτική πρακτική κι έναν υποδειγματικό βίο «καλών έργων»; Τι εννοούσαν οι Απολογητές με τον όρο Πρόνοια/Providencia, τον οποίον εισήγαγαν από την ελληνορωμαϊκή θρησκεία; Πώς τον διαφοροποίησαν και του απέδωσαν δεσπόζουσα θέση στη μετέπειτα θεολογία τους; Πώς έφτασε ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός να θεωρεί εαυτόν ενσαρκωτή της Θείας Πρόνοιας; Πώς σχηματίστηκε ο βιβλικός κανόνας και τί «ωφέλιμα» βιβλία επιτρέποταν στους χριστιανούς να διαβάζουν πέραν των «θεόπνευστων» ιερών γραφών; Πώς σχετίζεται το πλατωνικό Συμπόσιο με το Συμπόσιο των δέκα παρθένων του Μεθοδίου; Τί είναι η θεϊκή οργή και πως συμβιβάζεται με τη θεϊκή φιλανθρωπία; Λειτουργούν οι άνθρωποι κατ’ εικόνα του Θεού όταν οργίζονται ή υποπίπτουν σε θανάσιμο αμάρτημα;

Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα που πραγματεύονται τα θεολογικά και ιστορικά άρθρα αυτού του τόμου, συγκομιδή σαράντα χρόνων ενδελεχούς έρευνας και μελέτης των πηγών. Πρόκειται για ζητήματα που σημάδεψαν τέσσερις κρίσιμους αιώνες (2ο-6ο αι.) κατά τους οποίους η υπό διαμόρφωση θρησκεία -μεμονωμένοι χριστιανοί στοχαστές και πιστοί αλλά και τοπικές εκκλησίες και Οικουμενικές Σύνοδοι, με πρόσωπα αναφοράς τους Απολογητές, τον Ωριγένη, τον Ιουστινιανό- αγωνιζόταν να ορίσει και να αναδείξει μια διακριτή δογματική ταυτότητα, άλλοτε ενσωματώνοντας κι άλλοτε απορρίπτοντας στοιχεία ανταγωνιστικών θρησκειών και «αιρέσεων», ώσπου το οικουμενικό της μήνυμα να εδραιωθεί σε Ανατολή και Δύση.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)