Η παρούσα διατριβή αποτελεί μια προσπάθεια να διερευνηθεί και να παρουσιαστεί η ιεραρχική τάξη, η εκκλησιαστική περιφέρεια και η διοικητική οργάνωση της μητρόπολης Θεσσαλονίκης από την ένταξή της στο πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, δηλαδή από τα μέσα περίπου του 8ου αι., έως το τέλος των βυζαντινών χρόνων, που επήλθε με την οθωμανική κατάκτηση της πόλης το 1430. Πρόκειται για ένα ζήτημα το οποίο δεν έχει μελετηθεί συστηματικά και επαρκώς ως σήμερα, ενώ χρήζουν αναθεώρησης πολλές από τις απόψεις που διατυπώθηκαν στο παρελθόν περιστασιακά και χωρίς να έχει προηγηθεί συγκριτική μελέτη των πηγών. Ειδικά όσον αφορά το ζήτημα της ιεραρχικής τάξης της μητρόπολης και της εκκλησιαστικής της περιφέρειας αξίζει να επισημάνουμε ότι, σε αντίθεση με παλαιότερους μελετητές, για τη συναγωγή συμπερασμάτων δεν βασιζόμαστε μόνο στην εξέταση των εκκλησιαστικών τακτικών, δεδομένου ότι πρόκειται για μια πηγή που παρουσιάζει αρκετά προβλήματα, όπως υπογραμμίζει ο εκδότης τους J. Darrouzès. Χωρίς βέβαια να απορρίπτουμε άρδην την αξία της εν λόγω πηγής, τηρούμε μια κριτική στάση απέναντι στις πληροφορίες που αντλούνται από τα τακτικά και υιοθετούμε όσες μόνο επιβεβαιώνονται από άλλες ασφαλέστερες και πιο αξιόπιστες πηγές και κυρίως από επίσημα έγγραφα εκκλησιαστικών και κοσμικών φορέων. Τα συμπεράσματα που προκύπτουν από τη μελέτη των πηγών και της σχετικής κατά το μάλλον ή ήττον βιβλιογραφίας ελπίζουμε ότι συμβάλλουν στη διαμόρφωση μιας πιο ξεκάθαρης εικόνας για τη θέση της μητρόπολης Θεσσαλονίκης στην εκκλησιαστική ιεραρχία του πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως και τη διοικητική της οργάνωση κατά τη μέση και ύστερη βυζαντινή περίοδο.
