Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, η Ελλάδα κλήθηκε να βρει μια νέα στοχοθεσία που θα καθόριζε το ποια ήταν η χώρα στην εποχή μετά τη Μεγάλη Ιδέα. Επρόκειτο για μια αναζήτηση κρίσιμης σημασίας. Από την απάντηση στα μείζονα αυτά ερωτήματα θα εξαρτώνταν ζητήματα καταλυτικής πνευματικής σημασίας, όπως η αυτοεικόνα, η κοσμοαντίληψη, η αίσθηση του ανήκειν του έθνους (δηλαδή το σχεδόν μόνιμο, στη νεότερη εποχή, ερώτημα εάν ανήκει στη Δύση ή στην Ανατολή, και εάν στην Ανατολή σε ποια από τις διαθέσιμες εκδοχές της), αλλά και η πρακτική εφαρμογή της πολιτικής που ήταν επίσης μείζον επίδικο αντικείμενο.

Το συνέδριο –που διοργανώθηκε στις 16-18 Φεβρουαρίου 2023 από το Ίδρυμα της Βουλής, στο πλαίσιο του κύκλου δράσεων για τα εκατό χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή– δεν επιδίωξε να παρουσιάσει μια επισκόπηση της ιστορίας της Ελλάδας μετά το 1922. Εστιάστηκε στις μεγάλες κατευθύνσεις, τους προγραμματικούς στόχους, τις αντικρουόμενες τάσεις, τα ρεύματα, τις συγκρούσεις (συμπεριλαμβανομένου του Εμφυλίου Πολέμου) και τις συνθέσεις που διαμόρφωσαν το τοπίο της σύγχρονης Ελλάδας σε κρίσιμες περιόδους. Σκιαγράφησε την εδραίωση της Ελλάδας ως μιας δύναμης που υποστήριζε το υπάρχον εδαφικό καθεστώς και τη διεθνή νομιμότητα, την πολιτική της στο επίπεδο των περιφερειακών πολιτικών, ειδικά στα Βαλκάνια, τη σχέση ανάμεσα στην επιστημονική πρόοδο και τον δημόσιο βίο, τους πνευματικούς προσανατολισμούς και τα διλήμματα στο πεδίο της συνταγματικής οργάνωσης και της ανάπτυξης της δημοκρατίας, αποτυπώνοντας την εικόνα αυτών των αναζητήσεων στο τέλος του δεύτερου αιώνα της ελληνικής ανεξαρτησίας.

Στο απαιτητικό αυτό εγχείρημα συνέβαλαν επιστήμονες από διαφορετικές αφετηρίες: οικονομικοί ιστορικοί, ιστορικοί των ιδεών, πολιτικοί επιστήμονες, διεθνολόγοι.

Γράφουν οι:

· Τάσος Γιαννίτσης, ομότιμος καθηγητής, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών / πρώην υπουργός· Πάνος Καζάκος, ομότιμος καθηγητής, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνώ

· Μιχάλης Ψαλιδόπουλος, ομότιμος καθηγητής, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών / σύμβουλος, Ινστιτούτο για την Ανάπτυξη και Ευημερία της Ελλάδας (IHGP), Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος

· Ευάνθης Χατζηβασιλείου, καθηγητής, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών / γενικός γραμματέας, Ίδρυμα της Βουλής για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία

· Σταύρος Θωμαδάκης, ομότιμος καθηγητής, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

· Μιχάλης Ρηγίνος, ομότιμος καθηγητής, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

· Μανόλης Κούμας, επίκουρος καθηγητής, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

· Ειρήνη Χειλά, καθηγήτρια, Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Πειραιά

· Πολυμέρης Βόγλης, καθηγητής, Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

· Θανάσης Σφήκας, καθηγητής, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

· †Έφη Πενταλιού, Senior Research Fellow, King’s College London

· Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος, καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο / διευθυντής, Ίδρυμα «Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής» / πρώην υπουργός

· Χρήστος Αναστασίου, δρ Νεότερης και Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

· Κώστας Υφαντής, καθηγητής, Πάντειο Πανεπιστήμιο / πρόεδρος, ΙΔΙΣ, Πάντειο Πανεπιστήμιο / πρόεδρος, Επιστημονική Επιτροπή, Ίδρυμα της Βουλής

· Αντώνης Κλάψης, αναπληρωτής καθηγητής, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου

· Ιάκωβος Δ. Μιχαηλίδης, καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

· Ιωάννης Χάλκος, δρ Ιστορίας, European University Institute (Φλωρεντία)

· Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, δρ Ιστορίας, Διεθνών Σχέσεων και Ευρώπης, Πανεπιστήμιο της Σορβόννης

· Μαρία Ρεντετζή, καθηγήτρια, Friedrich-Alexander-Universität Erlangen-Nürnberg

· Νίκος Παπασπύρου, αναπληρωτής καθηγητής Δημοσίου Δικαίου, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

· Ισμήνη Κριάρη, ομότιμη καθηγήτρια, Πάντειο Πανεπιστήμιο / μέλος, Εκτελεστική Επιτροπή, Ίδρυμα της Βουλής για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία

· Νίκος Αλιβιζάτος, ομότιμος καθηγητής, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών