Νικήτας Δαβίδ Παφλαγών. Συμβολή στη μελέτη της προσωπογραφίας και της αγιολογικής γραμματείας της προμεταφραστικής περιόδου

«Στην σύγχρονη έρευνα ο Νικήτας Δαβίδ Παφλαγών έχει κατ’ επανάληψη χαρακτηριστεί ως ο παραγωγικότερος συγγραφέας αγιολογικών κειμένων της προμεταφραστικής περιόδου, της εποχής που προηγείται χρονικά της συντάξεως του Μεταφραστικού Μηνολογίου και διακρίνεται για τις γόνιμες ζυμώσεις στον χώρο της βυζαντινής Αγιολογίας, οι οποίες ανταποκρίνονταν στο αίτημα για την συγκρότηση Συλλογών, με την μορφή Πανηγυρικών η Μηνολογίων, και για την μετάφραση των παλαιότερων αγιολογικών κειμένων. ‘Έχουν όμως επισημανθεί και τα προβλήματα πού σχετίζονται με την διάκριση ή την ταύτιση του Νικήτα Παφλαγόνος με ομώνυμους συγγραφείς αυτής της περιόδου, αλλά και τα σοβαρά κενά που υφίστανται ακόμη στην έρευνα γύρω από την πολυτάραχη ζωή και το πλούσιο συγγραφικό του έργο, για το οποίο προαπαιτείται ή συγκέντρωση της χειρόγραφης παραδόσεώς του.

Γι’ αυτό σκοπός της παρούσας μελέτης υπήρξε, ακολουθώντας την πεπατημένη οδό των προσωποκεντρικών μελετών, αφ’ ενός η σύνθεση της βιογραφίας του, με βασική προϋπόθεση την αντιμετώπιση του γνωστού προσωπογραφικού προβλήματος, και αφ’ ετέρου η παρουσίαση, μελέτη και αξιολόγηση του σημαντικού έργου του. Το τελικό αποτέλεσμα πιστεύουμε ότι δικαιώνει την πολυετή εργασία μας, καθιστώντας πιο ευδιάκριτη από πριν την μορφή αυτού του εξαιρετικά σημαντικού συγγραφέα, ο οποίος άφησε την δική του σφραγίδα στην διαμόρ­φωση των νέων τάσεων πού καταγράφονται στην αγιολογική γραμματεία αυτής της λαμπρής για το Βυζάντιο περιόδου, αλλά και προβάλλοντας την εικόνα ενός βυζαντινού λογίου, γνήσιου εκφραστή της κλασικίζουσας θεολογίας που εκπροσωπούν ο Μέγας Φώτιος και ο Αρέθας Καισαρείας…».

(από τον πρόλογο του βιβλίου)