Ο πόλεμος εκτός μάχης

«…Όμως πότε αρχίζει και πότε τελειώνει ο πόλεμος; Πρόκειται για ένα κλασικό ερώτημα, που η ανθρώπινη εμπειρία αιώνων το έχει χωρίς αμφιβολία απαντήσει: σίγουρα όχι με την έναρξη και τη λήξη των μαχών. […] Οι μάχες αποτελούν τον πυρήνα του πολέμου, πριν και μετά από τον οποίο διάφορες άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες τον συμπληρώνουν: αμυντική θωράκιση, εξοπλισμοί, στρατιωτική εκπαίδευση και οργάνωση και διπλωματία πριν από αυτόν, αλλά και ανοικοδόμηση, οικονομική ενίσχυση και αποζημιώσεις μετά το τέλος του. Η πολεμική και αμυντική ετοιμότητα κατατρώει οικονομικούς, φυσικούς και ορισμένες φορές ανθρώπινους πόρους, ενώ η απειλή του πολέμου δημιουργεί συλλογική ανησυχία που επηρεάζει όλους τους τομείς της ανθρώπινης καθημερινότητας. Όμως και η τυπική λήξη ενός πολέμου, η διακοπή δηλαδή των μαχών και του πολεμικού μετώπου, βρίσκει την κοινωνία και το κράτος, ανεξάρτητα αν είναι νικητής ή ηττημένος, με βαθιές πληγές, οι οποίες επηρεάζουν σημαντικά την συμπεριφορά της κοινωνίας που φέρει τις πληγές αυτές για πολύ μεγάλες περιόδους και συχνά για πολλές γενιές ανθρώπων.

Αυτά ακριβώς, τα όσα προηγούνται ή έπονται ενός πολέμου, ή τα όσα συμβαίνουν κατά τη διάρκειά του, μακριά όμως από το μέτωπο αποτελούν το θέμα του παρόντος τόμου που φέρει τον τίτλο Ο πόλεμος εκτός μάχης: Η προετοιμασία και οι συνέπειες των πολέμων από την Τέταρτη Σταυροφορία έως τον Κρητικό Πόλεμο».

(από το βιβλίο)