Το εικονογραφημένο χειρόγραφο αρ. 2 της Μονής Αγίου Παντελεήμονος (Άγιον Όρος)

«Το xειρόγραφο της μονής Αγίου Παντελεήμονος, που φέρει τον αριθμό 2, είναι ένα βυζαντινό εικονογραφημένο Ευαγγέλιο. Γνωστό ήδη στην ελληνική και ξένη βιβλιογραφία, κατέχει μια εντελώς ξεχωριστή θέση ανάμεσα στα ομοειδή του χειρόγραφα, και μάλιστα όχι μόνο του Αγίου Όρους, αλλά και σε εκείνα που σώζονται έξω από αυτό σε διάφορες βιβλιοθήκες και συλλογές.

Η υπεροχή αυτή του συγκεκριμένου Ευαγγελίου οφείλεται κυρίως στην  πλούσια εικονογράφηση και στην εξαιρετική διακόσμησή του. Πράγματι, διαθέτει ένα­ ασυνήθιστα μεγάλο κύκλο πολύ αξιόλογων μικρογραφιών, οι οποίες  παρουσιάζουν πολλές εικονογραφικές ιδιομορφίες και μια χαρακτηριστική ποι­κιλία σε θέματα και τύπους: ολοσέλιδες και παρασελίδιες παραστάσεις, εικόνες μεμονομενων αγίων, μορφές ή συνθέσεις συνδυασμένες σε επίτιτλα και αρχικά γράμματα. Μερικές μάλιστα από αυτές τις μικρογραφίες, ως προς τη σύνθεση και της απόδοσής τους, θεωρούνται σπάνιες ή ακόμη και μοναδικές. Επομένως, η μελέτη όλων αυτών μας βοηθάει να αυξήσουμε τις γνώσεις μας γύρω από την εικονογράφηση αυτού του είδους των χειρογράφων κατά τη μεσοβυζαντινή περίοδο και να αντιληφθούμε τον τρόπο με τον οποίο εργάζονταν ορισμένοι μικρογράφοι για την κατασκευή του κυριότερου λειτουργικού βιβλίου της εκκλησίας.

Παράλληλα, το Ευαγγέλιο παρουσιάζει πολλά και σοβαρά προβλήματα, που σχετίζονται κατ’ αρχήν με τη χρονολόγηση, την προέλευση και τον αρχικό του προορισμό και τα οποία, όπως συμβαίνει σε παρόμοιες περιπτώσεις, προκύπτουν από την απουσία ενός σύγχρονου βιβλιογραφικού σημειώματος. Κατόπιν δημι­ουργούνται δυσκολίες που οφείλονται στη σημερινή διατήρησή του: στάχωση, σειρά φύλλων, διάταξη κειμένου , νεότερες προσθήκες. Όλα αυτά, ωστόσο, απο­τελούν στοιχεία που δεν μειώνουν την αξία του, όπως θα περίμενε κανείς. Αντίθετα, σε συνδυασμό και με την καλλιτεχνική του ποιότητα, κινούν περισσότερο το ενδιαφέρον των ερευνητών και προσδίδουν στο χειρόγραφο αναμ­φισβήτητα μια ξεχωριστή σημασία…».

(από την εισαγωγή του βιβλίου)