Ο Στρατής Τσίρκας γεννήθηκε στο Κάιρο στις 23 Ιουλίου του 1911. Το 1943 γνωρίζεται με τον Γιάννη Μαγκανάρη και σύντομα αναπτύσσουν μια βαθιά και συνεχή φιλία, βασισμένη στην αμοιβαία εκτίμηση και την υποστήριξη σε ζητήματα τέχνης και πολιτικής. Ο Μαγκανάρης θεωρούσε ότι η θέση του Τσίρκα στη λογοτεχνία ήταν ανάλογη με εκείνη του Πικάσο στη ζωγραφική. Θαύμαζε την ικανότητά του να αντλεί το υλικό της τέχνης του από την ίδια τη ζωή και, ταυτόχρονα, να υπηρετεί τη λογοτεχνία ως μέσο αναζήτησης της αλήθειας και έκφρασης του οράματός του για έναν δικαιότερο κόσμο.
Από την πλευρά του, ο μεγάλος Αλεξανδρινός συγγραφέας εξυμνούσε το «δημιουργικό ήθος» του Μαγκανάρη, τη λιτότητα των εκφραστικών του μέσων και την προσήλωσή του σε υψηλές αξίες, βαθιά συνδεδεμένες με το πνεύμα και το φυσικό τοπίο της Ελλάδας. Εκτιμούσε ιδιαίτερα το προσωπικό του ύφος και θεωρούσε ότι, παρότι είχε μελετήσει σε βάθος τα σημαντικότερα καλλιτεχνικά ρεύματα της εποχής του, δεν υποτάχθηκε σε κανένα από αυτά. Αντίθετα, ακολούθησε με «φωτεινή λιτότητα» τον δικό του δημιουργικό δρόμο.
Ο Τσίρκας πίστευε ότι μέσα από αυτή την πορεία ο Μαγκανάρης διαμόρφωσε έναν μοναδικό εικαστικό κώδικα, όπου «μέσα από πέτρες, νερά και σύννεφα […] καταγράφεται η πορεία του ανθρώπου πάνω στη γη», ενώ «η διάσταση του χρόνου […] καταργεί τα περιγράμματα, σβήνει τις λεπτομέρειες και απαλαίνει το χρώμα». Κατά τον ίδιο, η τέχνη του Μαγκανάρη αποτύπωνε «την παρουσία του αέναου, μέσα στο οποίο αναπλάθεται αδιάκοπα η ανθρώπινη ιστορία». Χαρακτηριστικά σημείωνε ότι «όταν οι όγκοι φαίνονται ανολοκλήρωτοι, δεν είναι άνθρωποι που γίνονται πέτρες, είναι πέτρες που γίνονται άνθρωποι».
Η βαθιά εμπιστοσύνη και ο θαυμασμός του Τσίρκα προς το έργο του φίλου του αποτυπώθηκαν έμπρακτα όταν του ανέθεσε τον σχεδιασμό των πρωτογραμμάτων που εικονογράφησαν τη Νυχτερίδα, το τρίτο μέρος της εμβληματικής τριλογίας Ακυβέρνητες Πολιτείες, ενός από τα θεμελιώδη λογοτεχνικά έργα του ελληνικού 20ού αιώνα.
Σοφία Ε. Πελοποννησίου
