Δωρεάν μεταφορικά και δωρεάν αντικαταβολή από 30€
Αποστολή εντός 3 ημερών

Προσφυγικοί συνοικισμοί. Ο Βύρωνας

Αφιερώματα
Στα άδυτα των αρχείων
Προσφυγικοί συνοικισμοί. Ο Βύρωνας

"Απ' τη γωνία της οδού Νίκης και Μητροπόλεως, το αυτοκίνητο μας πάει σε 15 λεπτά στο Βύρωνα. Αριστοκρατικός συνοικισμός. Η κεντρική του αρτηρία φέρει το όνομα του Χρυσοστόμου Σμύρνης. Η μνήμη του εθνομάρτυρος ζωντανεύει σε κάθε στιγμή."

Ο Βύρωνας αποτελεί τον πρώτο αστικό προσφυγικό συνοικισμό της Ελλάδας και άρχισε να δημιουργείται ήδη από τα τέλη Σεπτεμβρίου 1922 με την άφιξη των πρώτων Μικρασιατών προσφύγων.

 

 

afierwma-vyrwnas-12

 

 

Το πρώτο τμήμα του οικισμού χτίστηκε στην περιοχή στους πρόποδες του Υμηττού που λεγόταν Κοπανάς μεταξύ 1922 και 1923 (αρχική ονομασία Συνοικισμός Παγκρατίου) υπό τη διεύθυνση του μηχανικού Γ. Σούλη και το υπόλοιπο μεταξύ 1924 και 1926 από το Ταμείο Περιθάλψεως Προσφύγων.

 

 

afierwma-vyrwnas-2

 

 

Η ονομασία Βύρωνας δόθηκε το 1924 με αφορμή τη συμπλήρωση εκατό χρόνων από τον θάνατο του λόρδου Βύρωνα στο Μεσολόγγι (1824). Το 1934 έγινε Δήμος. Στο «Αναμνηστικόν Προσφυγικόν Ημερολόγιον» υπάρχει εκτεταμένη αναφορά στα πρώτα βήματα του συνοικισμού κι ενδιαφέρουσες φωτογραφίες

 

 

 

 

afierwma-vyrwnas-4

 

 

ενώ στο Ετήσιον Προσφυγικόν Ημερολόγιον του 1926 διαβάζουμε τις εντυπώσεις από μια βόλτα στην περιοχή «που περιβάλλει την μικρή κι ερημική εκκλησούλα» της Αναλήψεως.

 

 

afierwma-vyrwnas-8

 

 

Βρίσκουμε πλήρες δίκτυο διανομής ύδατος, σχολεία, παράρτημα του Ερυθρού Σταυρού και την «Ριβιέρα», αριστοκρατικό κέντρο διασκεδάσεως, στο τέρμα της οδού Ιερού Πολυκάρπου. Ο Ι. Α. Μαστίδης όμως στο Πανελλήνιον και Μικρασιατικόν Ημερολόγιον του 1926 αναρωτιέται για τον «αριστοκρατικό συνοικισμό»: «Ένα κέντρον διασκεδάσεως; Τίποτε»!

 

 

afierwma-vyrwnas-9

 

 

afierwma-vyrwnas-10

 

 

Στον Βύρωνα χτίστηκε και ταπητουργείο που άνηκε στην οικογένεια Μωράλογλου από τη Σπάρτη Πισιδίας, όπως φαίνεται στο βιβλίο L’ établissement des réfugiés en Grèce. Πολλοί από τους κατοίκους συχνάζανε και στο Παγκράτι, το οποίο γνώρισε σταδιακά μεγάλη ανάπτυξη με την απότομη επέκταση της πρωτεύουσας και την εισροή προσφύγων, με αποτέλεσμα να αρχίσουν να σχηματίζονται κι εκεί προσφυγικοί συνοικισμοί.

 

 

afierwma-vyrwnas-11

 

 

Παναγιώτης Τουρλής

Βιβλιοθήκη ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

 

 

 

Οι πληροφορίες και οι φωτογραφίες από τα βιβλία:

 

Επανάστασις 1922: αναμνηστικόν λεύκωμα. [χ.τ.]: Veritas, 1922

 

Αναμνηστικόν προσφυγικόν ημερολόγιον. Αθήναι: Κουκουτσάκης: Κουτούβαλης: Παρθένης, 1925

 

Ετήσιον προσφυγικόν ημερολόγιον: Τόμος πρώτος 1926 / Επιμέλεια εκδόσεως Λ. Θ. Λαμπροπούλου. Αθήναι: Δανιηλίδης: Μιλάνος, χ.χ.

 

Πανελλήνιον και Μικρασιατικόν ημερολόγιον: του έτους 1926: έτος Α΄. Αθήναι: [χ.ό.], χ.χ.

 

L’ établissement des réfugiés en Grèce. Genève: Société des Nations, 1926

 

Πέρα από την καταστροφή: Μικρασιάτες πρόσφυγες στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου /επιστημονική επιμέλεια Γιώργος Τζεδόπουλος. Αθήνα: Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, 2003